Beleggerscompetitie 2012

Om te begrijpen hoe de problemen in Amerika zijn begonnen, en daarna een invloed hadden op Europa, kijken we even terug naar de geschiedenisboeken. Laat ons beginnen met een kort overzicht hoe de financiering van de Amerikaanse huizenmarkt zich heeft ontwikkeld. De periode voor de Grote Depressie van 1930 was een tijd van overvloedige kredietgroei en substantiële inkomensongelijkheid. De hypotheekmarkt werkte toen wel anders dan nu. Leningen voor gezinnen werden uitgegeven door banken en ‘thrift companies’ (of ook spaar- en leenbanken genoemd). Hypotheken waren enkel beschikbaar voor op de korte termijn van ongeveer 5 jaar en moesten integraal worden terugbetaald op het einde van de periode. Bovendien was de lening met een variabele rente. De ontlener droeg dus het renterisico, vergelijkbaar met wat we in Amerika het vorige decennium hebben gezien. De ontlener nam ook maar voor 50% van de waarde van het huis een lening, waardoor zijn blootstelling aan mogelijke verandering in de huisprijs groter werd. Toen in 1930 de recessie, en zelfs later depressie, van start ging droogden de financiële markten helemaal op. Toegang toch nieuwe kredieten was niet meer mogelijk en het vertrouwen was helemaal weg. 10% van de Amerikaanse huizenmarkt stond te koop door gedwongen verkoop van de banken (Foreclosure). De overheid moest reageren en creëerde de Home Owner’s Loan Corporation (HOLC) en the Federal Housing Administration (FHA).

De taak van de HOLC was om hypotheken met een wanbetaling van banken en thrifts te kopen om ze daarna te herverpakken tot vastrentende instrumenten. De overheid besloot vanaf de creatie van het HOLC dat ze niet lang actief wou zijn in de huizenmarkt en daarom moest men de vastrentende producten aan privaatinvesteerders doorverkopen. Deze groep van investeerders was natuurlijk risico-avers in deze crisis, zeker als het over leningen van lange termijn ging. Als oplossing werd het FHA gecreëerd. Eenvoudig kunnen we stellen dat het FHA de AIG van 1930 was. FHA droeg het risico op wanbetaling door het verzekeren van de hypotheken, het beloven aan kopers van de vastrentende instrumenten dat indien er een wanbetaling ontstond de FHA zou bijspringen. De FHA vroeg hiervoor een verzekeringspremie. De HOLC was echter geen lang leven toegeschreven en zette een punt achter zijn activiteiten in 1936. Toch, het is al duidelijk dat staatsinterventie niet nieuw zijn voor de Amerikaanse huizenmarkt. Onder druk van de bevolking moeten politiekers ingrijpen als ze de volgende verkiezing willen overleven. Goed wetende dat staatsinterventies niet de beste oplossing zijn.

In 1938 zag The Federal National Mortgage Association (Fannie Mae) het licht. Het staatsbedrijf kocht hypotheken van financiële instellingen en wakkerde zo het uitlenen van meer kapitaal aan en zorgde ervoor dat de waarde van de Amerikaanse huizenmarkt werd gedekt door de Amerikaanse overheid. In 1968 werd Fannie Mae gesplitst in zowel een privébedrijf als in een publieke instelling. Het privébedrijf bleef dezelfde taken uitvoeren als daarvoor. De publieke instelling werd the Government National Mortgage Association (Ginnie Mae) en garandeerde de terugbetaling van effecten die werden gedekt door hypotheken voor veteranen en ambtenaren. Om competitie aan te wakkeren en om nog meer leningen uit te geven werd in 1970 The Federal Home Loan Mortgage Corporation (Freddie Mac) opgericht.

Raghuram G. Rajan is van de weinige economisten die specifiek de inkomensongelijkheid door de ongelijke toegang tot onderwijs in Amerika als oorzaak van de financiële crisis ziet. Politiekers beseffen maar al toe goed hoe gevoelig dit thema ligt bij de bevolking  en rond 1990 starten ze met hier echt werk van te maken. Fannie Mae en Freddie M

Als de economie een deflatoire schok ondergaat, dan kunnen de consequenties zowel positief als negatief zijn voor de consumenten en bedrijven. Er is een groot verschil tussen de termen desinflatie en deflatie. We zullen eerst dit verschil bespreken vooraleer verder te gaan naar de oorzaken en gevolgen van deflatoire schokken, en hoe deze schokken invloed kunnen hebben op de economie, consumenten en bedrijven.

1. Desinflatie komt meestal voor tijdens een periode van recessie en uit zich in een vertraging van de snelheid waarmee de prijzen verhogen. Dit gebeurt meestal als gevolg van een daling van de aankoop van consumenten. Als de inflatie daalt tot een lager niveau dan voorheen, dan is dat verschil, technisch gezien, de desinflatie.
2. Deflatie kan worden gezien als het tegenovergestelde van inflatie, of als negatieve inflatie, en het doet zich voor wanneer de levering van goederen of diensten sneller stijgt dan het aanbod aan geld.

Deflatie manifesteert zich als een gelijktijdige aanhoudende krimp (of afname) van:

• Het algemene niveau van de prijs van goederen en diensten dat het consumenten mandje omvat (=consumentenprijsindex)
• De beschikbaarheid van krediet in het bedrijfsleven en van consumenten (krediet- of leningspraktijken)
• De vraag van consumenten veroorzaakt door een daling van de geldhoeveelheid
• Overheidsuitgaven
• Zakelijke investeringsuitgaven
• Investeringen in activa

De periode die deflatie voorafgaat kan mogelijk een periode van recessie zijn, die al dan niet tot een economische depressie kan uitdraaien, en waarbij er ofwel een te grote uitbreiding van krediet is, ofwel een buitensporige assumptie aan schuld.

Deflatie kan uitgelokt worden door een combinatie van de volgende factoren:

• Een daling van de geldhoeveelheid
• Een toename van de levering van goederen of diensten (die de situatie verergeren en zorgen voor verdere verlaging van de prijzen)
• Een daling van de vraag naar goederen
• Een toename van de vraag naar geld

Een toename van de vraag naar, of een daling van het aanbod aan, geld, zal ervoor zorgen dat mensen meer geld nodig hebben, wat zal resulteren in een hogere rente (prijs van geld). Deze hogere rente zal dan leiden tot een verminderde vraag, doordat consumenten en bedrijven minder geld lenen om aankopen te doen.

Als deflatie wordt versterkt, kan dit de economie in een deflatoire spiraal brengen. Dit gebeurt wanneer de prijsdalingen leiden tot lagere productie, die op zijn beurt, leidt tot lagere lonen, wat leidt tot een verminderde vraag van bedrijven en consumenten, die tot slot opnieuw zorgt voor een verdere daling van de prijzen. Twee sectoren van de economie die traditioneel goed geïsoleerd gebleven zijn van de economische teruggang, zijn onderwijs en gezondheidszorg. Hun kosten en prijzen kunnen zelfs toenemen, wanneer het algemene niveau van de prijs voor de meeste andere goederen en diensten afneemt.